Ташаббуси нави байналмилалии Тоҷикистон идомаи мантиқии сиёсати сулҳҷӯёна ва созандаи давлат ба ҳисоб меравад, ки тӯли солҳои соҳибистиқлолӣ дар арсаи байналмилалӣ эътирофи васеъ пайдо кардааст. Тоҷикистон қаблан низ бо пешниҳоди масъалаҳои марбут ба об, рушди устувор ва ҳифзи пиряхҳо нуфузи баланди байналмилалӣ касб намуда буд. Имрӯз бошад, масъалаи сулҳ ҳамчун арзиши олитарини инсоният ба меҳвари сиёсати хориҷии кишвар табдил ёфтааст. Пешниҳоди эълони Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ нишон медиҳад, ки Тоҷикистон на танҳо дар бораи амнияти худ, балки дар бораи амнияти минтақа ва ҷаҳон низ масъулияти баланд эҳсос менамояд. Ин ташаббус аҳамияти стратегӣ дошта, барои густариши муколамаи сиёсӣ байни давлатҳо имкониятҳои нав фароҳам месозад. Он ҳамчунин ба баланд гардидани нақши дипломатияи пешгирикунанда ва роҳҳои осоиштаи ҳалли баҳсҳо мусоидат мекунад. Аз ин ҷиҳат, Тоҷикистон ҳамчун кишвари ташаббускор ва пешоҳанги дипломатияи сулҳофар дар арсаи байналмилалӣ мавқеи боз ҳам устувортар пайдо менамояд.

Нақши Пешвои маҳбуби миллат дар пешбурди ин ташаббуси таърихӣ ниҳоят барҷаста ва сарнавиштсоз мебошад. Бо сиёсати хирадмандона, дурандешона ва сулҳпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Ҷумҳурии Тоҷикистон ба яке аз кишварҳои ташаббускори ҳалли масъалаҳои муҳими глобалӣ табдил ёфтааст. Маҳз бо ибтикор ва роҳнамоии Пешвои миллат масъалаи таҳкими сулҳ ҳамчун арзиши волои башарӣ ба меҳвари сиёсати хориҷии Тоҷикистон мубаддал гардид. Пешвои миллат пайваста дар минбарҳои бонуфузи байналмилалӣ аз зарурати густариши муколамаи тамаддунҳо, таҳкими эътимод байни давлатҳо ва пешгирии низоъҳо бо роҳҳои сиёсӣ ва дипломатӣ ҷонибдорӣ менамоянд. Қабули қатъномаи «Даҳсолаи байналмилалии амал барои таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда (2027–2036)» маҳсули сиёсати оқилона, обрӯи баланди байналмилалӣ ва эътимоди ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ташаббусҳои созандаи Тоҷикистон мебошад. Ин дастоварди муҳими дипломатӣ бори дигар собит намуд, ки Тоҷикистон таҳти роҳбарии Пешвои миллат дар ташаккули рӯзномаи байналмилалии сулҳу амният мавқеи арзанда ва таъсиргузор дорад. Аз ин рӯ, нақши Пешвои миллат дар пешбурди ин ташаббуси ҷаҳонӣ ҳамчун саҳми таърихӣ дар роҳи таҳкими сулҳи пойдор, ҳамгироии байналмилалӣ ва таъмини ояндаи осоиштаи башарият арзёбӣ мегардад.

Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон худ намунаи равшани арзиши сулҳ мебошад. Мардуми тоҷик баъди солҳои душвори ҷанги шаҳрвандӣ тавонистанд бо иродаи қавӣ ва сиёсати хирадмандона сулҳу ваҳдати миллиро барқарор намоянд. Ин таҷрибаи нодир имрӯз ҳамчун намунаи муваффақи ҳалли мусолиматомези низоъҳо дар сатҳи байналмилалӣ мавриди омӯзиш қарор дорад. Маҳз дар асоси ҳамин таҷрибаи гаронбаҳо Тоҷикистон имрӯз метавонад ташаббусҳои нави сулҳпарваронаро бо боварии комил пешниҳод намояд. Сулҳи тоҷикон собит сохт, ки муколама, ҳамдигарфаҳмӣ ва гузашт метавонанд аз ҳар гуна низоъ қавитар бошанд. Ин арзишҳо имрӯз ба меҳвари ташаббуси нави байналмилалии Тоҷикистон табдил ёфтаанд. Аз ин рӯ, пешниҳоди Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ на танҳо як иқдоми сиёсӣ, балки таҷассуми таҷрибаи амалии давлатдории тоҷикон мебошад.

Қатъномаи мазкур барои таҳкими ҳамгироии байналмилалӣ аҳамияти бузурги сиёсӣ дорад. Он давлатҳоро ба ҳамкории фаъолтар дар самти пешгирии низоъҳо, рушди дипломатияи сулҳ, эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ ва таҳкими эътимоди байниҳамдигарӣ даъват менамояд. Дар шароите ки ҷаҳон ба низоми нави муносибатҳои байналмилалӣ ворид мегардад, чунин иқдомҳо метавонанд муҳити муносибтареро барои муколама ва ҳамкорӣ ба вуҷуд оваранд. Ин қатънома ба рушди дипломатияи бисёрҷониба ва таҳкими нақши созмонҳои байналмилалӣ низ такони ҷиддӣ мебахшад. Ҳамзамон, он аҳамияти нақши ҷавонон, занон, муассисаҳои илмӣ ва ҷомеаи шаҳрвандиро дар таҳкими сулҳ таъкид мекунад. Амалӣ гардидани ҳадафҳои даҳсола метавонад сатҳи ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкории байналмилалиро ба маротиб боло барад. Дар натиҷа, фазои муносибтар барои рушди устувори инсоният фароҳам хоҳад шуд.

Яке аз хусусиятҳои муҳими ин ташаббус дар он аст, ки он ба манфиати тамоми башарият равона гардидааст. Сулҳ танҳо набудани ҷанг нест, балки муҳити мусоиди рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва илмӣ мебошад. Дар ҷомеаи ором сармоягузорӣ афзоиш меёбад, имкониятҳои нави шуғл ба вуҷуд меоянд ва сатҳи зиндагии мардум беҳтар мегардад. Ҳамчунин сулҳ барои рушди маориф, тандурустӣ, илм ва технология шароити мусоид муҳайё месозад. Аз ҳамин лиҳоз, ташаббуси Тоҷикистон ба ҳамаи давлатҳо имконият медиҳад, ки дар атрофи арзишҳои умумии инсонӣ муттаҳид гарданд. Ҳамгироии байналмилалӣ маҳз дар асоси сулҳу эътимод метавонад пойдору устувор бошад. Аз ин рӯ, аҳамияти ин қатънома аз доираи сиёсати хориҷии як давлат фаротар рафта, ба манфиати тамоми ҷомеаи ҷаҳонӣ хизмат мекунад.

Дар доираи амалисозии Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ нақши ҷавонон махсусан муҳим мебошад. Ҷавонон нерӯи асосии ҷомеа ва кафили идомаи сулҳу субот барои наслҳои оянда ба ҳисоб мераванд. Тарбияи онҳо дар рӯҳияи ватандӯстӣ, таҳаммулгароӣ, фарҳанги сулҳ ва эҳтироми арзишҳои умумибашарӣ метавонад ояндаи осоиштаи ҷомеаро таъмин намояд. Муассисаҳои таълимӣ, марказҳои илмӣ ва ташкилотҳои ҷавонон бояд дар татбиқи ҳадафҳои ин даҳсола саҳми фаъол гузоранд. Баланд бардоштани маърифати сиёсӣ ва ҳуқуқии ҷавонон яке аз воситаҳои муҳими пешгирии ифротгароӣ ва хушунат мебошад. Бо иштироки фаъоли ҷавонон ташаббуси Тоҷикистон метавонад ба ҳаракати фарогири байналмилалии сулҳпарварона мубаддал гардад. Ин раванд барои ташаккули насли наве мусоидат хоҳад кард, ки арзиши сулҳро ҳамчун пояи асосии зиндагии инсонӣ ҳифз менамояд.

Дар маҷмӯъ, қабули қатъномаи «Даҳсолаи байналмилалии амал барои таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027–2036» саҳифаи нави сиёсати сулҳпарваронаи Тоҷикистон ва дастоварди муҳими дипломатияи миллӣ мебошад. Ин ташаббус нишон медиҳад, ки Тоҷикистон имрӯз на танҳо иштирокчии фаъоли муносибатҳои байналмилалӣ, балки ташаккулдиҳандаи рӯзномаи ҷаҳонӣ низ ҳаст. Пешниҳоди чунин иқдоми муҳим обрӯ ва нуфузи байналмилалии кишварро боз ҳам таҳким бахшида, эътимоди ҷомеаи ҷаҳониро нисбат ба сиёсати хориҷии Тоҷикистон афзун месозад. Арзишҳои сулҳ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ бояд ба пояи муносибатҳои байналмилалии асри XXI табдил ёбанд. Тоҷикистон бо ин ташаббуси худ собит намуд, ки ҳатто давлати дорои имкониятҳои маҳдуд низ метавонад дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ саҳми муассир гузорад. Ин иқдом паёми умед ба тамоми башарият аст, ки танҳо тавассути сулҳ метавон амнияти пойдор ва рушди устувори ҷаҳонро таъмин намуд. Бинобар ин, Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ҳамчун қадами нави таърихӣ дар роҳи бунёди ҷаҳони осоишта ва ҳамгирои инсонҳо аҳамияти бузурги сиёсӣ ва тамаддунӣ дорад.

Муҳаммад Раҳмонов – Корманди шуъбаи маорифи шаҳри Конибодом